Zwolle, Spoorzone

Beeld: Organisatie: Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, fotograaf: Rob Poelenjee

De potentie voor stad en regio ontsluiten

De Spoorzone Zwolle – aan de zuidzijde van het station – is een gebied waar de afgelopen 20 jaar een grote verscheidenheid aan stedenbouwkundige visies voor is ontwikkeld. Geïnvesteerd is er ook fors: in vastgoed en in infrastructuur. Ondanks deze investeringen en de aanwezigheid van een aantal bovenregionale programma’s zoals de IND de landelijke politie, en de nabijheid van Hogeschool Windesheim, is er geen stadsmilieu ontstaan. De uiteindelijk te beantwoorden vraag is hoe nieuwe energie het gebied ingebracht kan worden, zodat er een levendig stadsdeel ontstaat.

Vrienden van de Spoorzone

Betrokken partijen zijn onder meer projectdirectie Spoorzone, gemeente Zwolle, ondernemers, vastgoedeigenaren, NS, Prorail en Hogeschool Windesheim.

 “Je bent eigenlijk vanaf de basis heel erg gezamenlijk bezig en het met elkaar ook aan het opbouwen”. Ed Anker, wethouder ruimtelijke ordening.

Ontwerpstudie

Het O-team heeft samen met de gemeente Zwolle een ontwerpend zoekproces georganiseerd waarin met de stakeholders is verkend wat de essentie is van de opgave en hoe zij aan het gebied verder zouden kunnen werken. De betrokken ontwerpers waren Winy Maas (MVRDV), Ton Schaap (gemeente Amsterdam), Elma van Boxtel (ZUS), en Willem Hein Schenk (Zwarte Hond). De eindrapportage en aanbevelingen worden in november 2016 met het college van B&W besproken.

Beeld: Willem Hein Schein, de Zwarte Hond

Beeld: Winy Maas, MVRDV

Benut de Omgevingswet voor innovatieve gebiedsontwikkeling

Interventie van het O-team leverde een voorstel voor de herstart van de transformatie van Spoorzone Zwolle tot een levendig stadsdeel. Aanbevelingen op basis van het doorlopen traject van ontwerpend onderzoek zijn:

  • Maak binnen de grote groep energieke partijen een selectie om gezamenlijk een open dialoog te voeren over conclusies en uitgangspunten
  • Een ‘Campagnejaar’ kan een interessant middel zijn om te oefenen met tijdelijke interventies en programmering
  • Stel een gebiedschoreograaf aan die namens de publiek-private partners kan zorgen voor een incrementele ontwikkeling van de Spoorzone
  • Introduceer kleinschaligheid en humaniseer het gebied. Door te breken met de grootschalige stedenbouwkundige opzet ontstaat meer dynamiek.
  • Ontwikkeling tot een gemend stedelijk gebied ligt voor de hand. De goede connectiviteit maakt het gebied immers een interessante vestigingslocatie.
  • Teken een strategie waarin het gebied transformeert van een perifere stationslocatie naar een gebied dat volwaardig is ingebed in het stedelijk weefsel.
  • Bedenk een focus voor de programmatische ontwikkeling van het gebied en wees selectief zodat samenhang gewaarborgd blijft.
  • Faseer de aanpak voor voldoende flexibiliteit om in te spelen op tijdelijke interventies en veranderingen in de markt.
  • Waarborg bestuurlijk draagvlak door vervolggesprekken te koppelen aan verdere ruimtelijke verkenningen.
  • Benut de nieuwe Omgevingswet als legitimatie voor een hernieuwde aanpak.

Lees hier het eindverslag van het O-team.
Hieronder vindt u de hypotheses van de vier ontwerpbureaus:
De Zwarte Hond
MVRDV
DRO Amsterdam
Z.U.S
Lees hier het artikel dat verschenen is op de website van gebiedsontwikkeling.nu of bekijk de website van de Spoorzone in Zwolle.

In onderstaande film ziet u een verslag van de presentatie van ontwerpers over de opgaven in Zwolle.

(Groepjes mensen zitten te overleggen. Ze wijzen dingen aan op plattegronden die voor hen liggen. Wethouder Anker:)

RUSTIGE MUZIEK

WETHOUDER ANKER: Wij hebben de hulp van het O-team ingeroepen omdat wij een hele ingewikkelde ontwerpopgave hebben.
Wij hebben een prachtig gebied midden in onze stad liggen maar het is echt ook wel een eiland in de stad geworden.
En we willen heel graag dat enerzijds de verbinding met de rest van de stad weer tot stand komt maar ook dat de potentie, de kracht in het gebied van betekenis wordt voor de stad Zwolle, maar ook voor de hele regio.
En daarvoor moeten er wel een aantal dingen gaan gebeuren en daar hebben wij het O-team voor gevraagd.
HILDE BLANK: Het O-team helpt opdrachtgevers bij complexe ruimtelijke vraagstukken.
De gemeente Zwolle staat voor eigenlijk een nieuwe toekomst voor de hele spoorzone en is eigenlijk op zoek naar: wat is de identiteit van dit gebied?
Hoe moet het verder met de spoorzone in Zwolle?
We hebben eigenlijk vier ontwerpers, ontwerpbureaus uitgenodigd om samen met ons de opgave te verkennen en vandaag presenteren ze de resultaten.
WILLEM HEIN SCHENK: Wat moet je nou doen om hier in te zijn?
En dan moet je volgens ons nu niet een plan gaan maken omdat je dat plan niet kán maken, omdat die plek dus ongekend is.
ELMA VAN BOXEL: En de vraag is eigenlijk van: Kunnen we dat ook niet juist gebruiken, al die online winkels en het omzetten naar een wensbeeld, Hanzestad 2.0.
TON SCHAAP: Dus we hebben dit plein iets verlaagd hier als een soort bordes voor dit gebouw, en komt er een bordes voor dat gebouw.
WINY MAAS: En als laatste kun je natuurlijk ook zeggen dat gebouw wordt geen broedplaats, maar een cultuurpark of cultuurfabriek.
THIJS VAN DIEREN: De meerwaarde van deze manier van werken is toch de frisse blik. Het is wel mooi om te zien hoe toch wel mensen met naam en faam die op heel veel gebieden daarover hebben nagedacht, met die blik naar Zwolle kijken, komen invliegen en heel out of the box met de partners in en rondom het gebied komen tot de oplossing.

GEROEZEMOES

(Het overleg gaat door.)

HANS BROEKMAN: De grote kans natuurlijk is dat je tig hectare hebt eigenlijk heel extensief gebruikt gebied midden in de stad.
Waarbij je met elkaar een toekomstbeeld moet vinden voor de komende vijf, tien, vijftien jaar om te kijken hoe je die kans gaat benutten.
Het is echt een soort eiland in de stad dat nu eindelijk opengebroken kan worden.
DIRK PIETER HALBESMA: We zijn op Windesheim ook met onze campusontwikkeling bezig en kijken ook hoe wij de verbinding met de stad kunnen maken.
Daar hebben we ook onze ideeën over en daar praten we over met de gemeente en ook hier in de omgeving, met de partners en dat sluit aan bij waar vandaag over werd gesproken.
ANKER: Je bent eigenlijk vanaf de basis heel erg gezamenlijk bezig en het met elkaar ook aan het opbouwen.
Dus je komt in een heel vroeg stadium wat dat betreft ook met alle belangen in aanraking en dat betekent ook dat je gaat toewerken naar een beeld waar veel meer draagvlak voor is.

(Beeldtekst: geproduceerd in opdracht van de gemeente Zwolle.)