Sleutels

Hoe werkt ontwerp?

Het O-team onderscheidt zich door een benadering die ontwerpend onderzoek gebruikt om opnieuw de opgaven te formuleren. Dan is het belangrijk te begrijpen hoe het vakmanschap van de ontwerper in de trajecten die het O-team organiseert, een plek krijgt.

Waalpark Nijmegen door de Urbanisten. Impressie van de wandeling op de dijk.

Contrast

Het grootste contrast tekent zich af tussen ontwerp dat convergeert en ontwerp dat divergeert. Convergerend ontwerp presenteert heel duidelijk een voorstel, een oplossing. Het brengt diverse invalshoeken of elementen bijeen in één helder voorstel. Daartegenover staat ontwerp dat divergeert. Ontwerp dat divergeert toont het hele spectrum dat achter de opgave ligt. Het vakmanschap hier bestaat uit het openen van een veelheid aan gezichtspunten.

Sturing

Het ontwerp kan sturing geven in en aan het ontwikkelproces. Dit varieert van ‘koersen op kompas’ tot ‘koersen op bakens’. Met ‘koersen op kompas’ wordt een ruimtelijke strategie geschetst op basis van een aantal heldere principes. De globale richting is duidelijk, en wordt bij iedere stap opnieuw geijkt op het kompas dat je in je handen hebt. De uiteindelijke vorm is daarbij ondergeschikt; die wordt voortdurend onderhandeld en bepaald naarmate de tijd vordert en het plan zich letterlijk ontvouwt. Met ‘koersen op bakens’ heeft dat eindbeeld juist wel sturingskracht: de blik is voortdurend op het doel in de verte gericht. Met het oog op die verte is het hier en nu goed mogelijk een scherpe koers uit te zetten. Wil je bepaalde doelen of  kwaliteiten bereiken, dan moet je nú al anders sturen op structuur en ontwikkelingen.

Wie is aan boord

Het O-team werkt niet aan projecten, maar aan opgaven. Dat maakt het netwerk rond het O-team belangrijk: om de juiste kennis aan boord te krijgen, om betrokkenheid en cocreatie vanaf het eerste begin serieus te nemen, om bestuurders uit te nodigen het nieuwe begrip van de opgave te adopteren. De vier trajecten van 2016 laten zien dat het positioneren van experts, stakeholders en bestuurders iedere keer anders tot stand kwam. De verschillen leggen op een mooie manier bloot wat de voorwaarden voor succes kunnen zijn.

Traject is ook ontwerp

Het O-team is betrokken bij trajecten waar, in de woorden van de betrokken projectleiders, ‘druk op de ketel staat’. Om open én operationeel te kunnen zijn is, met een blik op de trajecten van afgelopen jaar, het maken van een helder procesontwerp voor de trajecten van het O-team een belangrijke voorwaarde voor de mate van succes. Daarin zijn drie onderdelen van belang: sturen op timing, dynamiek, nazorg.
Het O-team wordt ontzettend gewaardeerd op deze nazorg: beschikbaar zijn en meesturen in het verwerken van de resultaten van het ontwerpwerk en het O-team advies. Het informele karakter van het voortraject spiegelt zich in het natraject. En er is behoefte aan een blijvende vorm van betrokkenheid van het O-team als ambassadeurs van de opgave.