Ontwerpkracht breed inzetbaar in meerdere domeinen

Ontwerpkracht inzetten als onderzoeksinstrument om de opgave scherp in beeld te krijgen en mogelijkheden te ontdekken. Dat is de kern van de werkwijze van het O-team. Ontwerpend onderzoek helpt om de blik te verruimen, de vraagstelling te verbeteren om zo uiteindelijk te komen tot meer en betere oplossingen, zegt O-teamlid Geurt van Randeraat. Hij brengt binnen het onafhankelijke adviesteam onder meer specifieke expertise in als het gaat om het ‘spel’ tussen publiek en privaat. “Ik spreek de taal van gemeenten, maar ook die van de investeerder.”

De vragen waar het O-team mee aan de slag gaat, kennen allemaal een ruimtelijke component. “Maar in principe hoeft het niet primair om een ruimtelijke opgave te gaan. Ook aan ontwikkelingen die zijn ingezet vanuit economische motieven, of aan een probleem als ‘krimp’ zitten veelal ruimtelijke componenten. En ook daar kan het inzetten van ontwerpkracht heel blikverruimend werken. We beperken ons als O-team daarom niet tot de wereld van de ruimtelijke ordening. We richten ons juist ook graag op die partijen die van nature wellicht wat minder geneigd zijn met ‘ontwerpend onderzoek’ aan de slag te gaan bij het verkennen van hun opgave.”

Spoorzone Zwolle bezielen

Spoorzone Zwolle – het gebied ten zuiden van het station – is wat dat betreft een heel interessante case, maakt Van Randeraat duidelijk. “Om een of andere reden ontbreekt het in dat gebied aan ‘ziel’; er is ondanks forse investeringen in vastgoed en infrastructuur geen stadsmilieu ontstaan. De vraag is hoe we weer energie krijgen in dat gebied. En die vraag verkennen we door vanuit verschillende invalshoeken te bekijken hoe je aan die spoorzone verder zou kunnen werken. Eén van de ontwerpbrillen waarmee we dat gebied onderzoeken is gebaseerd op de vraag wat er nodig is om een grote investeerder aan te trekken die dat gebied in een keer in zijn geheel wil herontwikkelen. Dat betekent dat je ontwerpend analyseert wat er eigenlijk in dat stationsgebied aan de hand is. Wat schrikt investeerders af en wat is juist aantrekkelijk?”

Investeerders verleiden

Stel dat in Zwolle uiteindelijk gekozen wordt voor het ontwikkelen van een strategie waarbij een investeerder het gebied nieuw leven inblaast, zegt Van Randeraat, “dan moet je allereerst ontdekken wat je als stad moet doen om aantrekkelijk te zijn voor zo’n investeerder. Je moet hem verleiden daadwerkelijk geld in het gebied te stoppen. Al ontwerpend en tekenend kun je door de bestaande situatie heenkijken en laten zien wat er mogelijk is. Maar het ontwikkelen van zo’n strategie ligt natuurlijk allang niet meer alleen op het bord van de wethouder van Ruimtelijke Ordening. Dat vraagt intensieve betrokkenheid van de wethouder Economische Zaken. Die kan bij wijze van spreken met ontwerpschetsen onder de arm – geen plannen, maar denkkaders – met investeerders rond de tafel: ‘stel nou eens dat we het zo doen. Zou dat jullie kunnen verleiden om hier geld in te stoppen?’ Ook voor heel andere domeinen dan ruimtelijke ordening kan ontwerpend onderzoek heel waardevol zijn.”