Oplossingen beginnen bij een helder beeld van de opgave

Sinds december 2015 ondersteunt het O-team gemeenten, provincies, waterschappen, marktpartijen en maatschappelijke organisaties bij het scherp in beeld krijgen van hun ruimtelijke opgave. “Daarvoor heeft minister Schultz het O-team in het leven geroepen”, zegt Joost Schrijnen, voorzitter van het O-team. “We gaan absoluut niet met opgeheven vinger vertellen wat ze moeten doen. Het gaat ons er juist om, dat alle betrokken partijen eerst een heel helder beeld hebben van wat nu eigenlijk het probleem is. Als onafhankelijk adviesteam helpen wij hen bij het zoeken van een antwoord op die vraag.”

Initiatiefnemers en plannenmakers kunnen bij het O-team terecht wanneer ze niet verder komen met hun opgave. Schrijnen: “Daar kunnen zeer uiteenlopende redenen voor zijn. Een tekort aan financiële middelen bijvoorbeeld. Maar ook de vraag hoe je een dijkversterking in samenhang met de ontwikkeling van een woonwijk kunt vormgeven. Of: hoe ga je om met krimp en leegstand en hoe laat je een zielloze spoorzone in binnenstedelijk gebied weer bruisen van energie?”

Kracht van ontwerpend onderzoek

“Om wat voor vraag het ook gaat, we gaan er altijd op af”, zegt Schrijnen. “Dat wil overigens niet zeggen dat we met alle vragen uit de voeten kunnen. Om aan de slag te gaan is het in ieder geval noodzakelijk dat alle partijen die bij de opgave zijn betrokken en bereid zijn om hun opgave te verkennen.”
Bij dat verkennen maakt het O-team gebruik van ‘ontwerpend onderzoek’. “Voor veel mensen komt dat vreemd over”, licht Schrijnen toe. Ontwerpen in klassieke zin betekent dat je aan de slag gaat met het uitwerken van een plan. Je hebt dan met andere woorden al voor een bepaalde oplossingsrichting gekozen. Wij zetten ontwerpen juist in als onderzoeksinstrument: het gaat om het ontdekken van mogelijkheden. Ontwerpen is daarmee eigenlijk het opzetten van een andere bril waardoor je naar de opgave kijkt. Dat creëert ruimte om het ‘probleem’ in al zijn dimensies en raakvlakken echt goed scherp te krijgen.”

Nieuwe opgaven vragen om andere kijk

Op de vraag wat de maatschappelijke meerwaarde is van het O-team, zegt Schrijnen: “In vergelijking met tien, twintig jaar geleden, toen we én veel geld hadden én heldere opgaven, zitten we nu in een totaal nieuwe wereld. Inhoudelijk doordat er een heleboel nieuwe opgaven liggen op het gebied van bijvoorbeeld energie, krimp, maar ook grote groei in steden. Daarnaast is ook de manier waarop we de opgaven moeten en kunnen aanpakken wezenlijk veranderd. De rijksoverheid staat verder op de achtergrond en laat steeds meer over aan regionale en lokale overheden en marktpartijen. Maar die krijgen vragen te verhapstukken waar ze soms geen raad mee weten. Aan het zoeken van een weg in die nieuwe werelden kan het O-team zeker een bijdrage leveren.”